جاڭا حابارلار

جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى «التىن ماڭدايشالىق»

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2018-10-08 12:31:16  

− جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنان كورگەن - بىلگەندەرىمىز
تىلشىلەرىمىز ليۋ جيڭ، ليۋ دۇڭلاي
 
 
 8 - ايدىڭ 25 - كۇنى جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىندا قازاقستاندىق ساۋداگەرلەر زات ساتىپ الۋدا.  

 سۋرەتتى ءتىلشىمىز جىن شىشين تۇسىرگەن
 

 


 رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ۇلى تولقىنىندا، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىندا، شينجياڭنىڭ وتكەلدەرى، ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايوندارى، كەدەندىك ەرەكشە باقىلاۋ - باسقارۋ رايوندارى رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدىڭ «الدىڭعى شەبى» رەتىندە، ەڭ ءتيىمدى، ەڭ قولايلى ەسىك اشۋ ساياساتتارىن اتقارىپ نەمەسە «سىرتقا شىعارۋ، ىشكە ەنگىزۋدىڭ» ساۋداگەر شاقىرۋ ناتيجەسىن شوعىرلى تۇردە ايگىلەپ نەمەسە كاسىپتەردىڭ شوعىرلانۋىنىڭ، سەلبەسە تەڭ يگىلىكتەنۋدىڭ ۇلگى كورسەتۋ، جەتەكشىلىك ەتۋ رولىن ساۋلەلەندىردى. گازەتىمىز بۇگىننەن باستاپ «شىعىستىڭ ايبىندى تولقىنى، ۇدەرە العا تارتقان جاڭا ءداۋىر − رەفورما جاساعان، ەسىك اشقان 40 جىلدى قۇتتىقتايمىز» ايدارى بويىنشا ەسىك اشۋدىڭ ەڭ الدىڭعى شەبىن بارلاۋ اتىندا جەلىلەس حابارلار ۇسىنىپ، رەفورما جاساعان، ەسىك اشقان 40 جىلدان بەرى، اسىرەسە، پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدا قول جەتكەن كەسەك تابىستارىن ايگىلەپ، ەسىك اشۋدىڭ ەڭ الدىڭعى شەبىنىڭ جارقىن وزگەرىستەرىن قاراستىرىپ، ءتىلشىنىڭ قولىنداعى قالاممەن ۇلى دا ايبىندى ءداۋىردى ەستەلىككە الادى.  9 - ايدىڭ 12 - كۇنى تۇستەن بۇرىن ساعات 12دە، جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ كۋالىك ءبىتىرۋ زالىنىڭ الدىندا، ساۋداگەر لاي جيانميڭ ۇزىننان - ۇزاققا سوزىلعان قاتاردىڭ قاسىندا تۇرىپ بۇگىنگى ساۋداسىن باستادى، قىسقا عانا 10 مينۋتتىڭ ىشىندە ول ءوزى جاساعان 12 بالمۇزداقتى ساتتى. «ءبىر بالمۇزداق 5 يۋان، ساۋدانىڭ كۇسەت كەزىندە كۇنىنە از دەگەندە 200 − 300 بالمۇزداق ساتامىن»، - دەدى لاي جيانميڭ.   كۋالىك بىتىرۋگە كەلگەندەردىڭ كوپشىلىگى سەلبەستىك ورتالىعىنا كىرەتىن ساياحاتشىلار. جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى − دۇنيە جۇزىندەگى تۇڭعىش شەكارا اتتاعان ەركىن ساۋدا رايونى، ساۋداگەرلەر مەن ساياحاتشىلار باجىنى كەشىرىم ەتۋ، قايتارۋ سياقتى كوپتەگەن تيىمدىلىك ساياساتتاردان يگىلىكتەنە الادى. جۇڭگو ازاماتتارى كۇشكە يە كۋالىكپەن كۋالىك ءبىتىرۋ زالىندا شەكارادان كىرۋ - شىعۋ جولحاتىن العاننان كەيىن، ۆيزا اشتىرماي - اق، 15 سەكۋندتا بىرلەسكەن تەكسەرۋ زالىنىڭ تەكسەرۋ - وتكىزۋ وتكەلىنەن ءوتىپ، جالپى اۋدانى 5.28 شارشى كيلومەتر كەلەتىن سەلبەستىك ورتالىعى اۋماعىنا كىرە الادى.   «دۇنيە جۇزىلىك ساياباقتىڭ» بوياۋى  «بيىل كۋالىك بىتىرگەن ادام سانى بىلتىرعىدان الدەقايدا كوپ، تەك 7 - ايدىڭ وزىندە سايكەس مەزگىلدەگىدەن 90 مىڭ ادام ارتتى، ساۋدا كۇسەت ماۋسىمدارى ورتا ەسەپپەن كۇنىنە 5000 پاراقتان كوبىرەك شەكارادان كىرۋ - شىعۋ جولحاتى بەرىلەدى، 8 - ايدىڭ ورتا شەنىندە كۇنىنە 6000 پاراقتان استام بەرىپ وتىردىق»، - دەدى كۋالىك ءبىتىرۋ باسقارماسىنىڭ قابىلداۋشىسى جۋ شياۋچي تىلشىگە.   ەلىمىزدىڭ رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا، قورعاس − ەجەلگى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى مىڭ جىلدىق بەكەت، عاسىرلىق وتكەل جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ بويىنداعى قالالاردىڭ اراسىندا ارتىقشىلىعىمەن كۇن ساناپ كوزگە ءتۇسىپ، ەلىمىزدىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى ماڭىزدى تەرەزەگە اينالدى. رەسەي، ۋكراينا، گەرمانيا، قازاقستان... شىعىستان، باتىستان كەلگەن ءتىپتى كوپ جۇڭگولىق - شەتەلدىك ساۋداگەرلەر وسىندا باس قوستى، قايشالىسقان ءار ەل ازاماتتارى وسى جەردە «دۇنيە جۇزىلىك ساياباقتىڭ» بوياۋىن ايگىلەدى.   قورعاس جۇڭكى حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنىڭ 4 - قاباتىنداعى توسەك - ورىن بۇيىمدارىن تولايىم ساتۋ رايونى − ادام اعىنى ەڭ كوپ رايوننىڭ ءبىرى، سونداي - اق وزگەشە وڭىرلىك ەرەكشەلىگى كورنەكتى شەتەلدىك ساتىپ الۋشىلار ەڭ شوعىرلانعان جەر. قازاقستان جاقتىڭ ءار ادامىنىڭ ءار كۇنگى سالىق كەشىرىم ەتۋ سوماسى 1500 ەۆرو عانا بولعاندىقتان، ولار كوبىرەك تاۋارلار الىپ قايتۋ ءۇشىن ۇشتەن - بەستەن توپتاسىپ كەلەدى.  سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ جۇڭگو جاق اۋماعىندا قازاقستان جاقتىڭ جولاۋشى اۆتوبۋزى توقتايتىن بەكەتى بار، قازاقستان اۆتوبۋزى ءار 15 مينۋتتا ءبىر مارتە ءجۇرىپ، قازاقستان، رەسەي، قىرعىزستان، وزبەكستان سياقتى ەلدەردەن كەلگەن ساۋداگەرلەردى ارى - بەرى تاسيدى. بوس اۆتوبۋز كەلگەن زامان ۇلكەندى - كىشىلى دوربا كوتەرگەن ساۋداگەرلەرمەن تولادى. قازاقستان جاقتىڭ پوچتا تاراۋلارى جۇڭگو جاق اۋماعىنان 4 زات اينالىمى تاسىمال پۋنكتىن قۇرىپ، كوپشىلىك قولدى بۇيىمدار ساتىپ الۋشى ساۋداگەرلەردىڭ زاتتارىن الىپ قايتۋىنا قولايلىلىق تۋدىردى.   قازاقستان جاق زات اينالىم تاسىمال پۋنكتىنىڭ جاۋاپتىسى قانات قادىروۆيچتىڭ تانىستىرۋىنشا، ءار كۇنى 5 − 6 توننا تاۋار زات اينالىمى سەرىكتەستىگى ارقىلى قازاقستان جاققا پوچتامەن جىبەرىلەدى، ونىڭ ىشىندە ەڭ كوبى توقىماشىلىق بۇيىمدارى، كۇندەلىكتى بۇيىمدار، ت.ب ەكەن.  ماركالار جينالعان «تارتىمدىلىق»  ساياحاتشىلار ءۇشىن باجىسىز دۇكەن − باۋراۋ قۋاتى ەڭ كۇشتى جەر سانالادى. سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ ىشىندەگى جۇيفىڭ كورەيا ايگىلى ماركالارىنىڭ باجىسىز دۇكەنىندە حۋناندىق ساياحاتشى ي يۇڭحۇڭنىڭ شارباعى ءيىس سۋ، بەت ماسكا، بەت ماي سياقتى اجارلاندىرۋ بۇيىمدارىنا تولدى. «مەنىڭ شينجياڭعا ساياحاتتاپ كەلەتىنىمدى ەستىپ، ءبىر دوسىم ماعان <سەلبەستىك ورتالىعىنا بار، ول جەردەگى باجىسىز دۇكەندەردىڭ ءتۇرى ەرەكشە مول، باعاسى دا ەداۋىر ءتيىمدى> دەپ ەدى. مىنا زاتتاردىڭ ىشىندە وزىمە العاندارىم دا، دوسىما العاندارىم دا بار»، - دەيدى ي يۇڭحۇڭ.   قازىرگە دەيىن، جۇڭميان توبى، شياڭگاڭ گۋاڭحۇي توبى سياقتىلار ۋاكىل بولعان، سەلبەستىك ورتالىعىنا ورنالاسقان جانە ىسكە قوسىلعان باجىسىز دۇكەن 75كە جەتىپ، 1000 تۇرگە جۋىق تاۋار ساتىلۋدا. جۇڭميان سارايى سياقتى جالپى سالىنعان قارجىسى 30 ميلليارد يۋانعا جەتەتىن 30 نەشە ءتۇيىندى نىساننىڭ ورنالاسۋىنا مەڭزەس، سەلبەستىك ورتالىعى ەلىمىزدىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەڭ ۇلكەن باجىسىز تاۋار ساتىپ الۋ اۋماعىنا اينالدى. قازىر جۇڭگو جاق اۋماقتىڭ جالپى ساۋدا سوماسى 20 ميلليارد يۋاننان استى.   «تاياۋ جىلداردان بەرى، قازاقستان جاقتان سەلبەستىك ورتالىعىنا كىرىپ - شىعاتىن ادامداردىڭ سانى ۇزدىكسىز ارتىپ كەلەدى، ساۋدا كۇسەت ماۋسىمدا ءار كۇنى سەلبەستىك ورتالىعىنا كىرىپ - شىعاتىنداردىڭ سانى، ەڭ كوپ بولعاندا، 25 مىڭ ادام - رەتكە جەتەدى»، - دەيدى جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى كەڭسەسىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ليۋ شۋەيان تىلشىگە، - «2016 - جىلى قازاقستان جاقتان سەلبەستىك ورتالىعىنا 671 مىڭ ادام - رەت كىرىپ - شىقسا، 2017 - جىلى بۇل كورسەتكىش جەدەل ءوسىپ، ءبىر ميلليون 130 مىڭ ادام - رەتكە جەتكەن. ءار ەل ساۋداگەرلەرى توقتاۋسىز وسى جەرگە جينالعان، ولاردى جۇڭگونىڭ قۋاتتى تاۋار قامداۋ قابىلەتى قىزىقتىرىپ وتىر».  اۋا سورعىشپەن تاۋاردى سىعىپ، اۋاسىن سورىپ تاستاپ، ءتورت بۇرىش كەسەكتەرگە اينالدىرىپ، ونى جابىسقاق تاسپامەن مىقتاپ وراعان ۋىنجوۋلىق ساۋداگەر ۋاڭ تۇڭۋ قازاقستاندىق ساتىپ الۋشى جاناردىڭ زاتتارىن شيراق قيمىلداپ بۋىپ - ءتۇيىپ بەرىپ جاتىر. اۋا سورعىشتىڭ گۇرىلى مەن جابىسقاق تاسپانىڭ ورالعان دىبىسى ىشىندە، دۇكەن اۋىزىندا تۇرعان 4 تىركەمەگە تاۋارلار تولتىرا تيەلگەنشە ۋاڭ تۇڭۋ دا تەرگە مالشىندى. «ءبىزدىڭ جاشىكتى ورايتىن جابىسقاق تاسپامىزدىڭ ءبىر ورامىنىڭ قالىڭدىعى 2.5 سانتيمەتر، ونىمەن 5 − 6 تۇيىنشەك وراۋعا بولادى، جابىسقاق تاسپانىڭ ءبىر جاشىگىندە 24 ورام بولادى، كوپ بولعاندا، ءبىر كۇندە 10 جاشىك ىستەتەمىز»، - دەيدى ۋاڭ تۇڭۋ.   جانار قازاقستاننىڭ جاركەنت قالاسىنان كەلىپتى، توسەك - ورىن بۇيىمدارىن ساتاتىن دۇكەن اشادى ەكەن. «مەن قورعاسقا اي سايىن كەلىپ زات اكەتىپ تۇرامىن، بۇل جەردىڭ تاۋارلارى ساپالى ءارى ارزان، قازاقستاندا ءوتىمدى»، - دەيدى جانار.   جىبەك جولىنداعى جاڭا قالانىڭ سۇلباسى  الەۋمەتتىك قاتىناس كولىگى، تاكسي، ساۋدا سارايى، اس - تاعام سارايى، جۇمىس عيماراتى، مادەنيەت سارايى، قوناق ءۇي، كورمە - ءماجىلىس ورتالىعى... سەلبەستىك ورتالىعىندا جىبەك جولىنداعى جاڭا قالانىڭ سۇلباسى بايقالا باستادى.   «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسى اتقارىلعان 5 جىلدان بەرى، قورعاس شينجياڭنىڭ جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى رايون قۇرۋ سىندى دامۋ ورايىن مىقتى يگەرىپ، وڭىرلىك ورىندى، ساياساتتى، بازار باسىمدىعىن دامۋ باسىمدىعىنا اينالدىرىپ، دامۋ اياق الىسىن ۇزدىكسىز جەدەلدەتتى. ۇلى بريتانيا راديو سەرىكتەستىگىنىڭ ءتىلشىسى قورعاستى «جاڭا شىنجىنعا» تەڭەپ، وندا «زور ەكونوميكالىق كومەسكى كۇش بار» دەپ قارادى.   2017 - جىلى راۋان قازاقستاننىڭ الماتى قالاسىنان جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ جارناماسىن كورىپ، بىرنەشە رەت بايقاپ - تەكسەرىپ كورگەن سوڭ، دوسىمەن بىرگە وسىندا كەلىپ شارۋاشىلىق قۇرىپتى. جۇڭگو جاق اۋماقتان اشقان تاعامجاي مەن قىزىل شاراپ ساۋداسىنا سۇيەنىپ، ول كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 3000 يۋان تاۋىپ وتىر ەكەن.   جۇرت راۋاننىڭ ءدامدى تاعامدارىنان تاتقاننان كەيىن، سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ جالعاسپالى ارناسى ارقىلى قىزىل - كوك سىزىقتان ءوتىپ، قازاقستان شەكاراسىنىڭ ىشىنە كىرە الادى. قازاقستان جاق اۋماعىنداعى العاشقى نىسان − شاڭحاي يديڭ قارجى قوسۋ شەكتى سەرىكتەستىگى قورعاس بولىمشەسى قارجى قوسىپ سالعان جيندياۋ ورتالىق الاڭىنىڭ 1 - مەرزىمى ىسكە قوسىلدى، حالىقاراداعى بىرنەشە ايگىلى باجىسىز دۇكەندەرى مەن ورتا ازياداعى 5 ەلدىڭ ەرەكشە تاۋارلارى سياقتى حالىقارالىق ماركالار جينالعان ول ارادا جۇڭگو جاق، قازاقستان جاق جۇرگىزەتىن 50 نەشە ساۋدا دۇكەنى بار ەكەن.  اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى جي گاڭنىڭ تانىستىرۋىنشا، جيندياۋ ورتالىق الاڭى قازاقستان جاق اۋماقتاعى العاشقى نىسان بولعاندىقتان، ءار جاقتىڭ نازارىن اۋدارعان، قازاقستاننان سىرت، رەسەي، گەرمانيا، ۋكراينا، بەلورۋسسيا سياقتى ەلدەردىڭ ساۋدا ۋاكىلدەر توبى تەكسەرۋ جۇرگىزە كەلگەن، ولار وسىندا ءوز تاۋارلارىن كورمەگە قويىپ، ساتۋدى كوزدەگەن.   2012 - جىلى رەسمي جابىق كەدەندىك جۇمىس جۇرگىزە باستاعاننان بەرى، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدىڭ» شىعىس جەلىنىڭ دەمەۋىندە، جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى بىرتىندەپ دامىپ، ساۋدا كەڭەسى، تاۋار كورسەتۋ - ساتۋ، قويمادا ساقتاۋ - تاسىمالداۋ، فينانستىق قىزمەت كورسەتۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى فۋنكتسيانى ءبىرتۇلعالاندىرعان كەشەندى ساۋدا رايونىنا اينالىپ، ادام اينالىمى، زات اينالىمى، قارجى اينالىمى بۇل جەردە ىركىلىسسىز شەكارا اتتاپ اينالىم جاساي الادى. 5.28 شارشى كيلومەتر اۋماقتاعى وسى جەر بۇكىل شينجياڭداعى، ارىسى، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى «التىن ماركاعا» اينالدى.
جاۋاپتى رەداكتورى : ريزا حاميت قىزى
 


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە