جاڭا حابارلار

جاڭ حايلۇڭنىڭ استرونوميا عىلمي زەرتتەۋ ىسىمەن زەيىن سالا شۇعىلدانعان كۇرەس جاساعان اڭگىمەسى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-05-11 10:55:23  

ستانسيامىزدىڭ ءتىلشىسى ديڭ شياۋداننىڭ حابارى: جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ وبسەرۋاتوريا كومپيۋتەر تەحنيكاسىن زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جاڭ حايلۇڭ ارمانعا قانات قاعىپ، عىلمي زەرتتەۋگە كىرىسىپ، ۇشى-قيىرسىز عارىشتاعى جۇلدىزداردى زەرتتەپ، ەلىمىز استرونومياسىنىڭ ءىرى ساندى مالىمەتىنە تالداۋ جاساۋدى جانە باسقارۋدى بارىنشا دەمەدى.
لىپىلداۋىق جۇلدىز، تارتىلىس تولقىنى، تيانيان سياقتى جاڭ حايلۇڭ استرونومياعا قاتىستى سوزدەردى ايتقاندا اۋىز جاپپاي سويلەدى، ال 8 جىلدىڭ الدىندا، ول وسى اتاۋلاردى مۇلدە بىلمەيتىن. 2010-جىلى جاڭ حايلۇڭ جيلين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كومپيۋتەر عىلىمى جانە تەحنيكا ينستيتۋتىنەن جۇمساق بولشەك جانە نازاريا كاسىبىنىڭ دوكتورلىعىن بىتىرەدى، ءبىر رەتكى كەزدەيسوق ورايدا، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ وبسەرۋاتورياسىنا ەكسكورتسيالاپ جانە اۋىس-كۇيىس جاساپ، استرونوميا ارمانىنا قاراي ۇمتىلىس جاسادى. جاڭ حايلۇڭ: «ۋنيۆەرسيتەت وقىعان كەزدە ەڭ ۇناتاتىن جۋرنالىم «ۇشپا تاباقتى زەرتتەۋ» بولاتىن، زەرتتەۋ سيپاتىندىق باعدارلامالاردى ۇناتىپ كورەتىنىمىن. وسىلارعا ەرەكشە قىزىعامىن، مۇندا مەن زەرتتەمەك بولعان سىرتقى پلانەتانىڭ وركەنيەتى ايتىلعان»،-دەدى.
دوكتورلىكتى بىتىرگەننەن كەيىن، جاڭ حايلۇڭ 30 جىلداي تۇرمىس كەشىرگەن شىعىس سولتۇستىك جۇڭگودان قول ءۇزىپ، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ وبسەرۋاتورياسىنا بارىپ، قىزمەت ىستەپ، وسىدان باستاپ شينجياڭدا تامىر تارتتى. سول كەزدە شينجياڭ وبسەرۋاتورياسىنىڭ استرونوميالىق باقىلاۋ تەكسەۋ ساندى مالىمەتىنىڭ باسىم كوبى قاتتى بولشەكتەر قاتارىندا ساقتالىپ، ناقتلى ۋاقىتتا ورتاق يگىلىكتەۋ قيىنعا سوعىپ، زەرتتەۋگە قولايسىزدىقتار اكەلگەن. جاڭ حايلۇڭ استرونوميالىق ءىرى ساندى مالىمەتتىڭ توراپتا ساقتاۋ مەن ناقتىلى تەكسەرىپ جاريالاۋ جۇيەسىن زەرتتەپ اشۋعا كىرىسىپ، ءار كۇنى پروگرامما سيفرىن قۇراستىرۋدان سىرت، اسا مول ساندى مالىمەتكە تالداۋ جاساۋ، جۇيە قۇرىلىمىن جوبالاۋدان تىس، تاعى دا اناعۇرلىم كوپ ۋاقىت مەن زەيىندى جۇمساپ استرونوميا بىلىمدەرىن ۇيرەنەدى. ول ءار كۇنى ۋاقىت شىعارىپ، استرونوميا كىتاپتارىن وقىپ، توراپقا شىعىپ ماتەريالدارى ىزدەيدى، تاماق ىشكەن، جول جۇرگەندە قىزمەتتەستەرىنىڭ استرونوميالىق اتاۋلاردى ايتقانىن ەستي قالسا، ول دەرەۋ ەستەلىك داپتەرىنە جازىپ قويادى. ەكى جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى، ول شينجياڭ وبسەرۋاتوريا ساندى مالىمەت ورتالىعى مەن جوعارى يقۋاتتى ەسەپتەۋ جۇيەسىن، اۋەلى ەلىمىزدەگى تۇڭعىش لىپىلداۋىق جۇلدىز ساندى مالىمەت باسقارۋ تەكشەسى مەن نەپتون ساندى مالىمەتىنڭ توعىسۋىن تۇراقتاندىرۋ جۇيەسىن ءساتتى ورناتتى، ول: «اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ كەرەك. مەن استرونوميانى شىنايى ۇناتامىن، استرونوميا عىلىمىندا اشىلماعان جۇمباقتاردى شەشكىم كەلەدى، وسى نىساناعا قاراي قۇلشىنىپ، عىلمي زەرتتەۋمەن شۇعىلداندىم، مۇنىڭ قيىنشىلىعىن سەزىنبەدىم»،-دەدى.
وسى جۇيە بۇكىل دۇنيە جۇزىندەگى استرونوميا زەرتتەۋشىلەرىن ءونىمدى استرونوميا ءىسى ساندى مالىمەتىنە تالداۋ جاساۋ ورتاسىمەن قامدادى. وسىدان كەيىن، جاڭ حايلۇڭ كوپ رەت «شينجياڭ وبسەرۋاتوريا لىپىلداۋىق جۇلدىز ساندى مالىمەتىن جاريالاۋدىڭ شەشۋشى تەحنيكاسىن زەرتتەۋ»، «اسا مول استرونوميالىق ساندى مالىمەتتى باسقارۋدى زەرتتەۋ» سياقتى عىلمي زەرتتەۋ نىساندارىن باسقاردى، ءارى مەملەكەتتىڭ ءتۇيىندى نەگىزگى زەرتتەۋ دامتۋ جوسپارى «اۋىز ديامەترى 110 مەترلىك اۆتوماتتى ەلەكتروندى تەلەسكوپتىڭ شەشۋسى تەحنيكاسىن زەرتتەۋ» نىسانىنىڭ تىرەكتى مۇشەسىنە اينالدى. جاڭ حايلۇڭ: «قاشاندا جاۋاپكەرلىكتى ارقالاپ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ كەرەك. مەن جالعاستى كۇرەس جاساپ، ەلىمىزدىڭ استرونوميا ىستەرىنىڭ دامۋىنا جاستىق كۇشىمدى ارنايمىن»،-دەدى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە