جاڭا حابارلار

بايىنعولين وبلىسى جاڭا داۋىردەگى جاسىل دامۋدىڭ نەگىزگى اۋەنىن اسقاقتاتتى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2018-04-23 11:41:52  

ءتىلشىمىز  شيا چيڭ


 

سۋى ءمولدىر، وزەنى اعىندى، جاعالاۋى جاسىل جەلەك جامىلعان، كورىنىسى كوركەم كورلا قالاسىنىڭ كەشكى كەلبەتى (4 - ايدىڭ 12 - كۇنى تۇسىرىلگەن).   سۋرەتتى چۋە حۋرە تۇسىرگەن


«ءبىز جۇزەگە اسىراتىن وسىزامانداندىرۋ − ادام مەن تابيعات جاراسىمدى ءومىر سۇرەتىن وسىزامانداندىرۋ، ول حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتىن ءتىپتى مول ماتەريالدىق بايلىق پەن رۋحاني بايلىق جاراتۋ ارقىلى قاناعاتتاندىرادى ءارى حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا ەكولوگيالىق ورتاعا قاجەتىن ءتىپتى مول ساپالى ەكولوگيالىق ونىمدەرمەن قامداۋ ارقىلى قاناعاتتاندىرادى». باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ شىنايى تاپسىرماسى بايىنعولين موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ بايتاق دالاسىندا جاندى امالياتقا اينالۋدا. قورشاعان ورتانى جونگە سالۋدان قامال الۋ شايقاسىندا بايىنعولين وبلىسى بار كۇشىن سارقا جۇمساپ، ەكولوگيالىق ورتا ساپاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتىپ، «جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدىڭ ءوزى قىمباتتى بايلىق» دەيتىن جاسىل دامۋ ۇستانىمىن جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاتتى.
  اسپانى اشىق بولدى3 - ايدىڭ 25 - كۇنى تۇستەن بۇرىن كورلا ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى دۇڭحۋان جولىنىڭ قيىس شىعىسىنا ورنالاسقان شىننىڭ گوديان كورلا ەلەكتر شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ 2×350 مىڭ كيلوۆاتتىق جىلۋ ەلەكتر بىرلەسكەن ءوندىرىس قۇرىلىسى قورشاعان ورتانى قورعاۋ بويىنشا تەكسەرىپ - وتكىزىپ الىندى. بۇل وسى جىلۋ ەلەكتر بىرلەسكەن ءوندىرىس نىسانى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قۇرىلىسىنىڭ جاپپاي اياقتاعانىن ءارى مەملەكەتتىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ولشەمىنە جەتكەنىن كورسەتەدى. سەرىكتەستىكتىڭ ورىنباسار باس مەڭگەرۋشىسى ۋاڭ چيان: جىلۋمەن قامداۋدىڭ جوباداعى اۋماعى كورلانىڭ وڭتۇستىك قالا رايونى، تەمىر جول اۋماعى، كورلا ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونىنىڭ سولتۇستىگىندەگى اۋماق بولىپ، جىلۋمەن قامدايتىن ءوڭىردىڭ جالپى اۋدانى شامامەن 15 ميلليون 760 مىڭ شارشى مەتر، - دەدى.
  شىننىڭ گوديان نىسانىنىڭ وندىرىسكە قوسىلۋى كورلا قالاسىنىڭ جىلۋمەن قامدالاتىن رايوندارىنداعى 45 ورىننىڭ جىلۋمەن قامدايتىن 129 پار قازانىنىڭ ورنىن باسىپ، اتالعان نىساندا ىس - ءتۇتىندى كۇكىرتسىزدەندىرۋ، سەليتراسىزداندىرۋ، ەلەكترلى شاڭ - توزاڭ ارىلتقىش سياقتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قۇرىلعىلارى ءبىر ۋاقىتتا ورناتىلىپ، جىلىنا 73 مىڭ 700 توننا كومىر ۇنەمدەپ، ىس - ءتۇتىن شىعارۋ مولشەرى مەملەكەتتىڭ ىس - ءتۇتىندى بارىنشا از شىعارۋ سىندى قورشاعان ورتانى قورعاۋ تالابىنا تولىق جەتتى. سونىمەن بىرگە، شىننىڭ گوديان نىسانى كورلادان ۇرىمجىگە دەيىنگى 750 كيلوۆاتتىق ەلەكتر جەلىسىن ەلەكتر تورىمەن تۇتاستىرۋداعى ماڭىزدى تىرەكتىك ەلەكتر كوزى. ول كورلا وڭىرىندە جاپپاي تازا جىلۋمەن قامداۋدى جۇزەگە اسىرۋمەن بىرگە، بايىنعولين وبلىسىنىڭ ەلەكتر كوزى قۇرىلىمىن جاقسارتۋ، بۇكىل شينجياڭنىڭ 750 كيلوۆاتتىق ەلەكتر جەلىسىنىڭ ساقينا تورىن قالىپتاستىرۋ جونىنەن دە بەلسەندى رول اتقارادى.
  كورلا قالاسىنىڭ تۇرعىنى فىڭ يۇن: قازىر ءبىزدىڭ كورلا قالاسىندا اسپانى اشىق كۇندەر بارعان سايىن كوبەيدى، - دەدى  اسپانى اشىق بولۋ وڭاي - وسپاق ءىس ەمەس. سوڭعى جىلدارى كورلا قالاسى اتموسفەرانىڭ لاستانۋىن جان - جاقتى جونگە سالۋ قىزمەتىن كۇش سالا جۇرگىزىپ، ونەركاسىپ جاراقسىز گازى، ونەركاسىپ ورىندارىنداعى شاڭ - توزاڭ، پار قازانىنداعى ءتۇتىن، شاڭ - توزاڭ سياقتى باستى بىلعانىش زاتتاردىڭ شىعارىلۋ مولشەرى كورنەكتى ازايىپ، اتموسفەرانىڭ لاستانۋىنان بىرلەسىپ ساقتانۋ، بىرلەسىپ تىزگىندەۋ قىزمەت مىندەتىندە كەزەڭدىك ناتيجەگە قول جەتكىزدى. تەكسەرۋ - ولشەۋ ساندى مالىمەتىنە قاراعاندا، 2017 - جىلى كورلا قالاسىندا اۋا ساپاسى جاقسى كۇن 248 كۇنگە جەتىپ، 2016 - جىلداعىدان 40 كۇن ارتقان، شاڭ - توزاڭدى اۋا رايى بولعان كۇن 70 كۇن بولىپ، 2016 - جىلدان 8 كۇن ازايعان، اتموسفەرا ساپاسىنىڭ جاقسى بولۋ سالىستىرماسى %84.07كە (شاڭ - توزاڭدى اۋا رايىن شىعارىپ تاستاعاندا) جەتىپ، اتموسفەرا ساپاسى وتكەن جىلداعى سول تۇستاعىدان كورنەكتى جاقسى بولعان.
  تۇنىق سۋ، اعىندى وزەن، جاسىل جاعا كارتيناسى كەسكىندەلۋدە 4 - ايدىڭ 6 - كۇنى بۇيرىق تۇسىرىلىسىمەن، جوڭكىلگەن وزەن سۋى كونچى وزەنىنىڭ 1 - سۋ ايىرعىشىنان اتىلىپ شىقتى. سونىمەن 2018 - جىلى كونچى وزەنىنە ەكولوگيالىق سۋ جىبەرۋ قىزمەتى رەسمي باستالدى.
  جالپى ۇزىندىعى 942 كيلومەتر كەلەتىن كونچى وزەنىنىڭ ورتا، اياققى اعارى مەن تارىم وزەنىنىڭ اياققى اعارى بويىنداعى ورماندار بىرگە جاسىل ءدالىز قالىپتاستىرىپ، قۇرۇققۇم ءشولى مەن تاكلاماكان ءشولىنىڭ تۇتاسۋىن ءونىمدى تيدى. وتكەن بىرنەشە جىلدا جوعارى اعاردا سۋ مولشەرى ازايعاندىعى سەبەپتى كونچى وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنىڭ 654 كيلومەترلىك وزەن ارناسىندا سۋ نەگىزىنەن تارتىلىپ، جايلىم ناشارلاپ، توراڭعىنىڭ كەتەۋى كەتىپ، ورگانيزمدەر دە ازايۋعا بەت الىپ، شاڭ - توزاڭدى اۋا رايى مەن قۇم - توپىراقتى بوراندى اۋا رايى كۇندەر كوبەيىپ، اۋا ساپاسى كورنەكتى ناشارلاپ، كونچى وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى اۋىر سىنعا ءدوپ كەلدى.
  2015 - جىلدان باستاپ، تارىم وزەنى اڭعارىن باسقارۋ مەكەمەسى جانە بايىنعولين موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى كونچى وزەنىنىڭ ورتا، تومەنگى اعارىنا ەكولوگيالىق سۋ تولىقتاۋ قىزمەتىن ءۇرتىس 3 جىل ۇيىمداستىرىپ اتقارىپ، مولشەرمەن 732 ميلليون تەكشەمەتر ەكولوگيالىق سۋ جەتكىزگەن  تارىم وزەنى اڭعارىن باسقارۋ مەكەمەسى سۋ قۇرىلىسى، سۋ بايلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى ما ميڭ بىلاي دەدى: بيىل ءبىز كونچى وزەنىنىڭ ورتا، تومەنگى اعارىنا 150 ميلليون تەكشەمەتر سۋ جىبەرەمىز، تارىم وزەنىنىڭ تارماق اعارىنان كونچى وزەنىنىڭ ورتا، تومەنگى اعارىنا 50 ميلليون تەكشەمەتر ەكولوگيالىق سۋ جىبەرىلەدى، وسىلايشا كونچى وزەنىنىڭ ورتا، تومەنگى اعارىنا جالپى 200 ميلليون تەكشەمەتر ەكولوگيالىق سۋ جىبەرىلەدى.  ەكولوگيالىق سۋ تولىقتاۋ ارقىلى كونچى وزەنىنىڭ ورتا، تومەنگى اعارىنداعى وزەن جاعاسىنان 100 − 600 مەتر ارالىقتاعى جەر استى سۋىنىڭ دەڭگەيى0.54 − 7.39 مەتر ارالىعىندا كوتەرىلىپ، توراڭعى ورمانى ەكولوگياسىنىڭ تابيعي قالپىنا كەلۋ قابىلەتى كوتەرىلدى جانە ايتارلىقتاي جاقساردى.
  ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى بىرگە ءومىر سۇرگەن كارتيناسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن، بايىنعولين وبلىسى ەكولوگيالىق ورتانى بۇلدىرەتىن ارەكەتتەرگە باتىل تويتارىس بەرىپ، «بايىنعولين موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسى قايدۋ - كونچى وزەنى اعارىنداعى سۋ ورتاسىن قورعاۋ جانە لاستانۋدان ساقتانۋ، ونى جونگە سالۋ ەرەجەسىن» شىعارىپ، اتقارىپ، قايدۋ - كونچى وزەنى اعارى كولەمىن، باسقارۋ ءتۇزىلىسىن جانە سۋ ساپاسى ولشەمىن تۇراقتاندىرىپ، باعىراش كولىنىڭ سۋ دەڭگەيىنەن اۆتونوميالى رايون دارەجەلى مالىمەت بەرۋ مەحانيزمىن جانە وعان ەكولوگيالىق سۋ تولىقتاۋ مەحانيزمىن قۇرىپ، سۋ اعارىندا سۋدى اۋىر لاستايتىن قۇرىلىس نىساندارىن جاڭادان سالۋعا تيىم سالدى، سونىمەن قوسا، لاس سۋدى ىعىستىرۋ، باسقارۋ تورىن جانە لاس سۋدى ءبىر جاقتى ەتۋ قۇرىلعىسىن سالدى جانە كەمەلدەندىردى  تۇنىق سۋ، اعىندى وزەن، جاسىل جاعا − وسىنداي كوركەم كارتينا باياۋ اشىلىپ، اسپانى اشىق، جەرى مانات، سۋى تۇنىق كوركەم بايىنعوليندى بىرگە قۇرۋ، ودان بىرگە يگىلىكتەنۋ تانىمى ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ كوكەيىنە ۇيالادى
  جاسىل قالتقىنى قول ۇستاسىپ بىرگە تۇرعىزدى 3 - ايدىڭ سوڭىندا چەرشەن اۋدانىنداعى 10مىڭداعان كادر - جۇرتشىلىق قۇم تەڭىزىندە قاربالاس جۇمىس جاسادى، قۇم تەڭىزىن كەسىپ وتەتىن جاڭادان توسەلگەن تاس جول مەن ەندى عانا كولەمدەنە باستاعان سەكسەۋىل ورمانى وسىناۋ جۇتاڭ قۇمدى شولگە ەرەكشە كورىك قوستى چەرشەن اۋدانى باقارىق اۋىلى كوتەرمە ارىق قىستاعىنىڭ جاسى 70كە تاياعان تۇرعىنى ابدىرەيىم مامەت قۇمدى توبەدە قايراتتانا ىستەۋدە، چەرشەن اۋدانى 1998 - جىلدان باستاپ قۇمدى بوراننان ساقتانۋ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋ قىزمەت پۋنكتىن قۇرىپ، بۇكىل حالىقتى قۇمدى تىزگىندەۋگە ات سالىسۋعا اتتانىسقا كەلتىرگەننەن باستاپ، ابدىرەيىم مامەت 20 نەشە جىل ۋاقىتتان بەرى جىل سايىن مىندەتتى تۇردە قۇمدى بوراننان ساقتانۋ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋ قىزمەت پۋنكتىنە كەلىپ، اعاش ەگىپ، ورمان ءوسىردى. بۇل كۇندەرى ونىڭ ءوز قولىمەن ەككەن اعاش مايساسىنىڭ سانى 1000نان استى  «كىشكەنتاي كەزىمىزدە چەرشەن اۋدانىندا ءبىر جىلدىڭ ءتورت ماۋسىمىندا قۇمدى بوران سوعىپ تۇراتىن، قۇمدى بوران سوققان كەزدە ەرەسەك ادامدار دا، بالالار دا ۇيدەن اتتاپ شىعا المايتىن. قازىر جاعداي باسقاشا، بوران از سوعاتىن بولدى، توپىراق تا ۇشىپ تۇرمايدى، اشىق اسپاندى كۇندەر كوبەيدى»، - دەدى ابدىرەيىم قۋانا  ءار جىلدىڭ كوكتەم، كۇز ماۋسىمدارىندا چەرشەن اۋدانىنداعى ءار ۇلت كادرلار، جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەر، وقۋشىلار، ەگىنشى - مالشىلار قۇرال - سايماندارىن الىپ، قۇمدى بوراننان ساقتانۋ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋ قىزمەتىنە وزدىكتەرىنەن قاتىناسادى. كەزەكتە ۇزىندىعى 23 كيلومەتر، كەڭدىگى 5 − 7 كيلومەتر، جالپى كولەمى 111 مىڭ 200 مۋ كەلەتىن «جاسىل ءدالىز» قالىپتاستى. ەڭ العاشقى ادام كۇشىمەن اعاش ەگىپ، ورمان وتىرعىزىپ قۇمدى تىزگىندەۋدەن قازىرگىدەي ماشينالانعان، تەحنيكالاسقان، كولەمدەنگەن، كاسىپتەنگەن اعاش ەگىپ، ورمان وسىرۋگە ويىسىپ، قالانى قورشاعان 3 قابات جاسىل قورعانىس لەنياسى قالىپتاستى. قۇمايتتانۋدىڭ، شولەيتتەنۋدىڭ اسقىنعان جاعدايى ءونىمدى تىزگىندەلىپ، ەكولوگيالىق ورتا ۇزدىكسىز جاقساردى  چەرشەن اۋدانىنداعى 10 مىڭ ادامنان قۇرالعان قۇمدى بوراننان ساقتانىپ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋدىڭ كوكتەمگى اعاش ەگىپ، ورمان ءوسىرۋ قيمىلى بايىنعولين وبلىسىنداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعىنىڭ جاڭا داۋىردەگى جاسىل دامۋ ۇستانىمىن اتقارعاندىعىنىڭ جاندى امالياتىنىڭ ىقشام كورىنىسى. قازىرگە دەيىن بايىنعولين وبلىسى 125 مىڭ 600 مۋ جەرگە اعاش ەكتى. تۇتاس وبلىستىڭ ورمان كولەمى 16 ميلليون 80 مىڭ مۋعا جەتىپ، ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى %2.27كە، جاسىل القاپتاردىڭ ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى %23.64كە جەتتى  جاسىل تاۋدىڭ ءوزى كوركەمدەك، اشىق اسپاننىڭ ءوزى باقىت، تاماشا ەكولوگيالىق ورتا − حالىق تۇرمىسىنىڭ ەڭ ۇلكەن باقىتى. كەزەكتە بايىنعولين وبلىسى «تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ» قىمباتتى بايلىق ديالەكتيكاسىن ويداعىداي قولدانىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن بۇرىن - سوڭدى بولىپ كورمەگەن دەڭگەيگە كوتەرىپ، كورنەكتى ورتا ماسەلەلەرىن اسا ارىندى قىزمەت تەبىنىمەن كۇش سالا شەشىپ، ەكولوگيالىق ورتا ساپاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتىپ، ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى دامىعان وسىزاماندانعان قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن بىرتىندەپ ىسكە اسىرا باستادى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە