جاڭا حابارلار

قايىسپاس قايسار جۇباي ـــــ لين جۋەمين

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-04-09 17:12:15  
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4-ايدىڭ 8-كۇنى فۋجوۋدان جولداعان حابارى: ەگەر ول ساياسي ورتا تىنىش داۋىردە بولسا، مەيىرىمدى جۇباي بولار ەدى، الايدا «الاساپىران زاماندا زۇلىمدار ەلەۋرەگەن» فەودالدىق پاتشالىق ءداۋىردىڭ سوڭعى كەزىندە ول جۇرتتىڭ العان بەتىنەن قايتپايتىن «ەرجۇرەك ازاماتىنا» اينالىپ، 24 جاسىندا قاستاندىققا ۇشىراپ، اسىل جارى جانە دۇنيە ەسىگىن ءالى اشپاعان بالاسىمەن قوشتاسىپ، سىرت جەردە كوز جۇمدى.
ول «حۋاڭحۋاگاڭداعى 72 قۇرباننىڭ» ءبىرى ـــ لين جۋەمين.
قىزىل قاقپا، سۇرعىلىت تامنىڭ ىشىندەگى جاسىل بامبۋك جاپىراعىمەن كومكەرىلگەن بايىرعى تۇراعىندا لين جۋەميننىڭ ءمۇسىنى ورناتىلىپ، ۇزاققا كوز جىبەرگەن تۇلعاسى كورسەتىلگەن.ءمۇسىننىڭ اياق جاعىنا قۇشاق-قۇشاق گۇل شوقتارى قويىلىپ، حالىقتىڭ وعان دەگەن ازاسى مەن ساعىنىشىن ءۇنسىز بەينەلەۋدە.

فۋجوۋ شينحاي توڭكەرىسى ەسكەرتكىش سارايىنىڭ بۇرىنعى باستىعى لي حوۋۋي بىلاي دەدى: «لين جۋەميننىڭ قىسقا عانا شۇعىلالى ءومىرى ۆەنگريالىق اقىن پەتوفيدىڭ ايگىلى ءسوزى: ادامنىڭ ءومىرى مەن ماحابباتى ەڭ قۇندى، الايدا ەركىندىك جولىندا وسىنىڭ بارىنەن ءباز كەشۋگە تۋرا كەلەدى» دەگەنىندەي ەدى».

لين جۋەمين،1887-جىلى فۋجوۋدىڭ مينشيان اۋدانىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان، ونىڭ ەرجەتۋى دەموكراتيالىق توڭكەرىس يدەياسىنىڭ وركەندەۋ كەزەڭىنە تۋرا كەلىپ، ەركىندىك پەن تەپە-تەڭدىك ونىڭ وسپىرىم جۇرەگىندە تەرەڭ تامىر تارتتى.1900-جىلى كىجۇي ەمتيحانىندا لين جۋەمين ەمتيحان قاعازىنا: «وسپرىم سان مىڭداعان حالقتىڭ باسشىسى بولۋدى كوزدەمەيدى» دەگەن سوزدەردى جازىپ، ءوزىنىڭ اتاق-ابرويعا بوي ۇرمايتىندىعىن ءبىلدىرىپ، سابازدىقپەن ەمتيحان الاڭىنان شىعىپ كەتتى.

1905-جىلى لين جۋەميننىڭ بىرتىندەپ ەسەيىپ-ەرجەتۋىنە بايلانىستى، اكەسى ونىڭ نەكەسىن بەكىتتى، ونىڭ قالىڭدىعى قابىلەتتى دە ءمورالدى چىن ي-يىڭ ەدى، ەكەۋىنىڭ كوڭىلى قوسىلىپ، ۇنەمى سامالدىقتا «شىن نيەتپەن ءتىل تابىسىپ، سىر شەرتىسەتىن».

1907-جىلى، لين جۋەمين جاپونياعا وقۋعا اتتانىپ، ۇيلەنگەننەن ەكى جىلدان كەيىن تۇڭعىش رەت زايىبىمەن ۋاقىتتىق قوشتاستى.جاپونيادا لين جۋەمين مۇراتتاس دوستارىن تاۋىپ، وداق ۇيىمىنا كىرىپ، حۋاڭ شيڭ سياقتى ادامدارمەن تانىسىپ، تەرەڭ ىقپالعا ۇشىراپ، توڭكەرىس جاساۋدى ءوزىنىڭ كاسىبىنە اينالدىرىپ، وسى جولىندا باسىن ءباي تىگۋدەن تايىنبادى.
1911-جىلدىڭ ءبىر كۇنى، لين جۋەمين توسىننان ۇيىنە قايتىپ بارىپ، وداق ۇيىمىنىڭ حابارلاسۋشىلارمەن قارىم-قاتىناس جاساپ، كوتەرىلىس جاساۋ جوسپارىن جاسىرىن جۇرگىزدى.ولار استىرىن اسا مول قوپارعىش دارىلەردى جاساپ شياڭگاڭعا جەتكىزدى، لين جۋەمين مەن ءبىر توپ توڭكەرسشى فۋجوۋداعى ماۋيدەن كەمەگە وتىرىپ، شياڭگاڭعا بارىپ كوتەرىلىستى كۇتتى.
بۇل 1911-جىلعى 4-ايدىڭ 9-كۇنى ەدى، بۇل كەزدە چىن ي-يىڭنىڭ جۇكتى بولعانىنا سەگىز اي تولعان.

كوتەرىلىسكە جاۋاپتى باسشى حۋاڭ شيڭ گۋاڭجوۋعا جەتىپ، بارلىق دايىندىقتار ىستەلىپ بولعاندا، توڭكەرستىك پارتيانىڭ ىشىنەن ساتقىن شىعادى.كوپ ۇزاماي كوتەرىلىس ساتسىزدىككە ۇشىراپ، توڭكەرىستىك پارتياداعى كوپتەگەن ادام قولعا الىنىپ، ولار لاجسىزدان الدىن الا كوتەرىلىس جاساۋ جولىن تاڭدايدى.كوتەرىلىس جاساۋدان بۇرىنعى اتتانىسقا كەلتىرۋ جينالىسىندا، لين جۋەمين اسقاق جىگەرمەن ءسوز سويلەپ: «وسى رەتكى توڭكەرىس ساتسىزدىككە ۇشىراسا، قۇرباندار ءسوزسىز كوبەيەدى، مۇنىڭ قانداستاردى تەبىرەنتەتىندىگى داۋسىز»،-دەيدى.
ءتۇن ورتاسىندا لين جۋەمين فۋجوۋداعى ۇيىندەگىلەردى، ءوزىنىڭ اسىل جارى مەن اكەسىن ەسىنە الىپ، شيىرشىق اتىپ، ەكى پارشا قوشتاسۋ حاتىن جازادى. جۇبايىنا جازعان  حاتىندا لين جۋەمين لاجسىز: «مەن وسى حات ارقىلى ساعان ماڭگىلىك قوش ايتامىن.سەن ماعان جولىققانىڭدى باقىت ساناعانىڭمەن، بۇگىنگى جۇڭگودا جاساعانىڭ باقىتسىزدىق، ال مەن سەنىمەن باس قۇراعانىمدى باقىت سانايمىن، الايدا تاعى بۇگىنگى جۇڭگودا جاساعانىمدى باقىتسىزدىق دەپ ەسەپتەيمىن»،-دەيدى.
4-ايدىڭ 27-كۇنى، توڭكەرىستىك پارتياداعىلار قاراپايىم قارۋ-جاراقپەن گۋاڭجوۋ باس باقىلاۋ مەكەمەسىنە شابۋىلدادى، ال گۋاڭجوۋ مەن گۋاڭشيدىڭ باس باقىلاۋشىسى جاڭ ميڭچي باياعىدا شەگىنىپ كەتىپ، بولمەسى قاڭىراپ بوس قالعان ەكەن.ولار شەگىنۋ بارىسىندا ارالاپ قورعانۋ يڭىنە جولىعىپ، ەكى جاق تار كوشەدە قيانكەسكى شايقاسىپ، لين جۋەمين جارالانىپ قولعا تۇسەدى.
بىرنەشە كۇننەن كەيىن، لين جۋەمين جازا الاڭىنا اپارىلادى.قۇربان بولارىندا لين جۋەمين اسا سالماقتىلىقپەن، قاسقايا ولىمگە مويىن ۇسىنادى.سۇن جۇڭشان مىرزا كوتەرىلىس جاساعان جولداستاردىڭ قۇربان بولعانىنان حابار تاپقان سوڭ، ەرىكسىز: «پارتيامىزدىڭ جاۋھارلارى ءبىر جولدا قۇربان بولدى»،-دەپ اق ۇرادى.
24 جاستاعى لين جۋەمين مەن وزگە 71 ادام گۋاڭجوۋدىڭ حۋاڭحۋاگاڭىنداعى يەن دالاعا جەرلەندى، ولار، حۋاڭحۋاگاڭداعى 72 قۇربان دەپ اتالدى.
بۇگىنگى كۇندە، لين جۋەميننىڭ دۇنيەدەن وتكەنىنە 107 جىل تولدى، ونىڭ اتا-مەكەنى فۋجوۋ چيڭ پاتشالىعىنىڭ سوڭعى كەزىندەگى بەلدى ەلدەردىڭ ساۋدالىق شەكارا وتكەلىنىڭ الدىڭعى شەبى، ەركىن ساۋدا ءوڭىرى، مەملەكەت دارەجەلى جاڭا رايون، مەملەكەتتىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەتتى سىناق رايونى، 21-عاسىرداعى جىبەك جولىنىڭ وزەكتى رايونى، سونداي-اق مەملەكەتتىڭ دەربەس جاڭالىق اشۋ ۇلگى رايونى سياقتى كوپتەگەن رايون قاباتتاسقان مەملەكەت ساياساتىنىڭ شوعىرلانعان رايونىنا اينالىپ، وڭاي قول جەتپەگەن تاماشا دامۋ ورايىن قارسى الىپ، بۇرىن-سوڭدى بولماعان جالىندى كۇشىن ايگىلەدى.
«ەلىمىز بارعان سايىن قۇدىرەتتەندى، لين جۋەميننىڭ ارۋاعى ريزا بولسىن» دەپ اتىن ەستىپ ازا بىلدىرۋگە بارعان حيلۇڭجياڭدىق ەكسكۋرتسيالاۋشى ۋاڭ چيڭشيۋان: «قايتىپ بارعاننان كەيىن ونىڭ رۋحى مەن اڭگىمەسىن بالالارىنا ايتىپ بەرىپ، وسى وڭ ەنەگيانى ماڭگى جالعاستىرامىن»،-دەدى.

بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە