جاڭا حابارلار

قايتا قۇرۋ ارمياسىنىڭ تۇڭعىش باستىعى شۇي شيلين

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-04-08 19:59:15  
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4-ايدىڭ 7-كۇنى حاڭجۋدان جولداعان حابارى: جىجياڭنىڭ شاۋشىڭىنىڭ دۇڭپۋ قالاشىعىنداعى تاقتا تاس جولدان ءجۇرىپ، شيلين ورتا مەكتەبىنەن ءوتىپ، بەس مينۋتتاي جۇرگەن جەردە شۇي شيلين قۇرباننىڭ ءمۇسىنى كوزگە شالىنادى. كۇن نۇرى استىندا، قۇربان ۇستىنە قاپتال شاپان، اياعىنا شۇپەرەك اياق كيىم كيىپ، قولىنا كىتاپ الىپ، قاسقايا العا كوز جىبەرگەن مىس مۇسىننەن اتتانىپ، شيلين كونە كوشەسىنەن ەندەي وتسە، شۇي شيليننىڭ كونە تۇراعىنا بارۋعا بولادى.
شۇي شيلين 1873-جىلى دۇنيەگە كەلىپ، 1907-جىلى قايتىس بولعان، ەر، جاناما اتى بوسۇن، تاعى ءبىر جاناما اتى بوشىڭ، قوسالقى اتى گۋاڭحانزى. جىجياڭنىڭ شاۋشيڭىنىڭ ادامى، ەلىمىزدىڭ تاياۋ زامان ايگىلى بۋرجۋازيا توڭكەرىسشىسى.
1901-جىلى شۇي شيلين شاۋشيڭ ۇكىمەتىنىڭ ساباقحانا وقتىۋشىلىعىنا ۇسىنىس ەتىلىپ، سوڭىنان ورىنباسار باقىلاۋشىعا تاعايىندالدى. 1903-جىلى اۋىلدىق ەمتيحاندا قوسالقى قاتاردان ورىن الدى. وسى جىلى جاپونيانىڭ وساكاسىنا بارىپ، حالىقارالىق كورمەنى ەكسكۋرتسيالادى، ءارى يوكوحاماعا، توكيوعا بارىپ، ساياحاتتاپ ەكسكۋرتسيالادى. سول كەزدەگى توكيوداعى جۇڭگولىق وقۋشىلار، روسسياعا قارسى تۇرۋ قوزعالىسىن باستاعاندىقتان، ول وسى اسا كۇشتى وتانشىلدىق توڭكەرىستىڭ تولقىنىنا ۇشىراپ، چيڭ پاتشالىعىنا قارسى تۇرۋ توڭكەرىستىك يدەياسىن قالىپتاستىردى. توكيوداعى كەزىندە، ول جاڭ بيانليندى قۇتقارۋ ماجىلسىىنە بەلسەنە قاتىناستى ءارى جومارتتىقپەن قارجى قوسىپ، كومەك قولىن سوزدى. وسى رەتكى ماجىلىستە ول توڭكەرىس پارتياسىنداعى تاۋ چىڭجاڭ، گۇڭ باۋچۋاندارمەن تانىستى، ەلگە ورالعاننان كەيىن، دۇڭپوۋدا ىستىق ىقىلاس ساباقحاناسىن قۇرىپ، حالىقتىق تاربيەنى ۇندەدى. سونىمەن بىرگە، شاۋشيڭدا «ەرەكشە كىتاپحانانى» قۇرىپ، جاڭادان اۋدارىلعان كىتاپ جۋرنالداردى تاراتىپ، چيڭ پاتشالىعىنا قارسى توڭكەرىستى1904 -جىلى ۇگىتتەدى. شۇي شيلين شاڭحايدا قايتا قۇرۋ قوعامىنا 1905-جىلى قوسىلىپ، شاۋشيڭدە سپورت قوعامىن قۇردى، ءارى داتۇڭ پەداگوگيكا ساباقحاناسىن اشتى. مۇندا مەكتەپكە كىرەتىن وقۋشىنىڭ قايتا قۇرۋ قوعامىنىڭ مۇشەسى بولۋى كەرەكتىگى بەلگىلەنىپ، اسكەري جاتتىعۋعا قاتىناستى. وسىدان كەيىن ول سولتۇستىككە بارىپ، ءمانساپ جولىن قاراستىرىپ، اسكەري ۇقىققا يە بولىپ، ورايدان پايدالانىپ ،توڭكەرىس جاساماق بولدى. سول جىلى ول ورنالاستىرعان ءبىر مۇشە، انحۇيدىڭ ءان-چيڭىنە ورنالاستى. 1907-جىلى 5-ايدا، «قايتا قۇرۋ ارمياسى» قۇرىلىپ، شۇي شيلين باسشىلىققا كورسەتىلدى، چيۋ جين كومەكشى جەتەكشىگە تاعايىندالدى. ول 7-ايدىڭ 6-كۇنى، انچيڭدەگى شارلاۋ اسكەرلەرى كلاسىندا ەمتيحان الۋ كەزىندە ىن ميڭ سياقتى ادامداردى استىرتىن ءولتىرىپ، الدىن الا كوتەرىلىس جاساۋدى ۇيعاردى. 4-ايدىڭ 6-كۇنى تاڭەرتەڭ، ول چىن بوپيڭ، ما زۇڭحاندارمەن شارلاۋشى ساقشىلار ساباقحاناسىنا بارىپ، وقۋشىلاردى جيناپ لەكسيا جاسادى، سالت باستالعاننان كەيىن، ول قونىشىنان ەكى ناگاندى سۋىرىپ الىپ، ىن ميڭگە وق شىعاردى. وسىدان كەيىن چىن بوپيڭ، ما زۇڭحاندار وقۋشىلاردى باستاپ ۇكىمەتكە توتە باسىپ كىردى. پانسى فىڭشۇن، نيەسى ليۋلاڭ قاتارلىلار قاشىپ شىققان سوڭ اسكەر توپتاپ قايتارما شابۋىلعا ءوتتى، ول وقۋشىلاردى باستاپ ۇستەم ورىنداعى ارميانىڭ قۇرال جابدىقتارى ورنىنا بارىپ، ءتورت ساعات قيان-كەسكى شايقاسىپ، سوڭىندا ما زۇڭحان سياقتى 20 نەشە ادام ىلگەرىندى-كەيىندى وق-ءدارىسى ءبىتىپ قولعا الىندى. انچيڭ كوتەرىلىسى ساتسىزدىككە ۇشىرادى. 4-ايدىڭ 6-كۇنى كەشتە، فىڭ شۇن، ليۋ لياڭ تەرگەۋ ۇيىمداستىردى. تەرگەۋ زالىندا شۇي شيليڭ ادىلەت جولىندا ارپالىسىپ: «سەندەر مەنى قانپەزەرلىكپەن ولتىرۋلەرىڭە بولادى، الايدا وقۋشىلارعا قاستاندىق جاساۋعا بولمايدى»،-دەدى. تەرگەۋدە، ول ىستەگەن ءىسىن مويىنداپ، ەرتەسى ايانىشتى تۇردە باسى الىنىپ، قازا بولدى. شۇي شيلين قۇربان بولعاننان كەيىن، سۇيەگى انچيڭ قالاسىنىڭ سولتۇستىگىندەگى ماشانعا جەرلەندى. جاڭ تايياننىڭ اۆتورلى ولەڭىندە ونىڭ العان بەتىنەن تايسالمايتىن توڭكەرىستىك رۋحى مەن وقۋشىلاردى قادىرلەيتىن وسكەلەڭ قاسيەتى ءماراپاتتالىپ: «شۇي شيلين قۇربان ءتىرى كەزىندە ەرلىك كورسەتىپ، ادىلەت جولىندا تايسالماي، حالىقتى قۇتقارۋ جولىندا باسىن ءباي تىكتى، داڭقى ماڭگى جالعاسادى»،-دەدى. 1912-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى، شۇي شيليننىڭ تابىتى شاڭحايعا جەتكىزىلىپ، يۇڭشيتاڭدا ازا ءبىلدىرۋ جينالىسى وتكىزىلدى. ەكىنشى كۇنى تابىت حاڭجوۋعا جەتكىزىلىپ، حۋشاننىڭ شىعىس وڭتۇستىك بوكتەرىنە جەرلەندى. 1964-جىلى حاڭجوۋداعى جيلۇڭشانعا كوشىرىلدى. 1981-جىلى 9-ايدا، حاڭجوۋدىڭ فىڭحۋاڭليڭىنداعى جىجياڭ شينحاي توڭكەرىستىك قۇرباندار قابىرىنا اپارىلدى. شۇي شيليننىڭ قۇربان بولعانىنا 110 جىل بولعان جىلى، مەكەنى دۇڭپۋ قالاشىعى حۋاڭجيۋ قالاشىعىن قۇردى. بۇگىنگى كۇندە دۇڭپۋ قالاشىعى شىت-جاڭا بەينەگە ەنىپ، ءوندىرىس پەن كورىنىس، ءوزىن ايگىلەپ سىناق جۇرگىزۋ، مادەنيەتتىك جاسامپازدىق جاراتۋ، كوڭىل اشۋ ساياحات سياقتىلاردى ءبىر تۇلعاندىرعان ەرەكشە قالاشىقتى قۇردى. ليۋ ليحۋا،حۋاڭجيۋ قالاشىعىنىڭ قۇرىلۋى دۇڭپۋدىڭ ساياحاتىن دامىتتى، بىرنەشە جىلدان بەرى، شۇي شيليننىڭ بايىرعى تۇراعىن ەكسكۋرتسيالاۋشىلار ۇزدىكسىز ارتتى دەي كەلىپ: «اسىرەسە اپتانىڭ سوڭىندا ەكسكورتسيالاۋشىلار ەرەسەن مولايىپ، ەلىمىزدىڭ جەر-جەرىنەن كەلگەندەر كوبەيدى، كوك شىبىق مەرەكەسى كۇنى نيڭبونىڭ وزىنەن كەلگەن ءبىر ۇيىرمەدەن 250 ادام ەكسكۋرتسيالادى»،-دەدى.

بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە