باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

دوس تاڭداۋ تۋرالى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-07-03 20:04:15  
ەي، پەرزەنتىم، بىلگەنىڭ جاقسى، ادام ءتىرى كەزىندە دوسسىز بولمايدى. ادامنىڭ دوسسىز بولعاننان تۋىسقانسىز بولعانى جاقسى. ءبىر ءدانىشپان دوس جاقسى ما، تۋىس جاقسى ما، دەپ سۇراعاندا دوس جاقسى دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن.
سوندىقتان دوستارىڭنىڭ ءىسى تۋرالى ويلاعىن، ولارعا سىر-سياپات جىبەرىپ، قولىڭنان كەلگەن جاقسىلىعىڭدى ىستە. ويتكەنى، ءاربىر كىسى دوستارىن ەسىنە الماسا، دوستارى دا ونى ەسىنەن شىعارادى، اقىرىندا ول ادام دوسسىز قالادى. ءار ۋاقىتتا دوس-جاراندى بولۋعا ادەتتەن، كىمنىڭ دوسى كوپ بولسا، سونىڭ ايبى اشىلمايدى، ءبىر-بىرىمەن سيلاسۋى كۇشەيەدى. ءبىراق جاڭا دوستى تاپتىم دەپ، ەسكى دوستان ايرىلما. ەسكى دوستان جۇز بۇرۋشى بولما،دوستارىڭ ءار دايىم كوپ بولا بەرگەنى جاقسى. جاقسى دوس- ول دا بىر ۇلكەن داۋلەت. كوپ ادامدار تۋرالى ويلاساق،ولار سەنىمەنەن دوستاسقىسى كەلەدى، ءبىراق، دوستىڭ ىشىندە جارتىلاي دوستاردا بولادى. وندايلارمەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بول، جاقسى-جامان ماسەلەلەردە اقىلداسىپ، قول ۇزبەگەنىڭ جاقسى. ولار سەنەن كوپ جاقسىلىق كورسە كەيىن بىرتە - بىرتە ناعىز دوس بولىپ كەتۋى ىقتيمال. ەسكەندىر زۇلحارنايىننان: «ارزىمايتىن دۇنيەمەن بۇل سيپاتتى ۇلكەن مەملەكەتتى قالاي قول استىڭا باعىندىردىڭ؟» دەپ سۇراعاندا، ەسكەندىر: «جۇمساق مامىلە،جىلى ءسوز، ىلتيپاتپەن دۇشپانداردى قول استىما باعىندىردىم، ءوزارا كەلسۋمەن دوستارىمدى جولعا سالدىم. سوندىقتاندا كوپ مەملەكەتكە يە بولدىم»،-دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
بىلگەنىڭ جاقسى دوستارىڭنىڭ دوستارى دا دوسىڭ بولادى. مۇمكىن ونىڭ سول ادامعا دوستىعى سەنىڭ دوستىعىڭنان ارتىقتاۋ بولعان شىعار، ەگەر دوسىڭ سەنىڭ دۇشپانىڭدى جاقسى كورسە، ونداي دوستان اباي بول. ەگەر سەنىڭ دوسىڭا باسقا ءبىر دوسىڭ دۇشپان بولسا، ودان دا ابايلا. دوسىڭ سەنى سەبەپسىز كىنالاسا، ونىڭ دوستىعىنان دامەلەنبە، دۇنيەدە ودان ايىپتى، ودان جامان ادام بولمايدى. بىلگەنىڭ ءجون، دۇنيەدە ايىپسىز ادام بولمايدى. الايدا، ءوزىڭ شاپاعاتتى ءارى اق پەيىل بول، مۇنداي ادامداردىڭ ايىبى از بولادى. سيلاي بىلمەيتىن،قادىرىڭە جەتپەيتىن جاندارمەن دوستاسپا. وندايلاردىڭ قاسيەتى بولمايدى، ولاردى تەك نان دوس قاتارىندا ەسەپتە، جان دوسىڭنىڭ قاتارىنا قوسپاعىن. نان دوستار ار-نامىس قاتارىنان بولمايدى، جاقسى مەن جامان ادامدى بىلگىن، ەكەۋىنە دە دوستىعىڭدى اياما. جاقسىعا جان دىلڭمەن، جامانعا تىلڭمەن دوستىق جاسا. ءار-ءبىر ادامنىڭ ءىسى تەك عانا دوستارىنا تۇسپەيدى، ۋاقىتى كەلگەندە زارۋلىكپەن جاماندارعا دا تۇسەدى. سوندىقتان، جوعاردا ايتىلعان ەكى باعىتتاعى ادامداردىڭ دوستىعىن دامىتا بەرگەنىڭ جاقسى. اقىلسىز ادامدارمەن دوس بولۋدان ساقتان، ويتكەنى اقىماق دوس اقىلدى دۇشپاننان جامان، اقىلىسىز دوستىڭ ىستەگەن ءىسىن اقىلدى دۇشپان ىستەي المايدى. جوعارى دارەجەلى، ادامگەرشىلگى كۇشتى ، ءبىلىمدى، وپالى كىسلەرمەن دوستاسساڭ، سەن ءوزىڭنىڭ ادامگەرشىلىك شاپاعاتىڭ، ىلمىڭمەن جۇرتقا اتاعىڭ جايلادى. ادامگەرشىلگى از، مەيىر-شاپاعاتى كەم ءىلمسىز ادامدارمەن بىرگە بولما، بۇل سىياقتى ادامدارمەن جولداس بولعاننان بولماعان جاقسى. دوستارىڭنىڭ قىزمەتىن بوسقا وتكىزبە، بوسقا وتكىزگەندەرىڭدى جۇرتقا جاريالاماۋدىڭ قامىنا كىرىس. ادامداردى ەكى توپقا بولەدى: ءبىرى-دوستىقتىڭ اقىسىن بوسقا كەتىرەتىندەر؛ەكىنشىسى - جاقسىلقتى جاقسى دەي بىلۋشىلەر.
دوس بولۋعا لايىقتى ادامدى ەكى قاسىيەتىنەن بىلۋگە بولادى. بىرىنشىدەن-داۋلەتتى كەزىندە مالىن ايامايدى، ال كەدەي كەزىندە ودان سىرت اينالمايدى. ەكىنشىسى -دوسى دۇنيەدەن وتسە، ونىڭ پەرزەنتتەرىمەن اعايىن-تۋىستارىن شاقىرىپ، قولىنان كەلگەن جاقسىلىعن ىستەپ، دوسىنىڭ قابىرىنا بارىپ زيارات قىلىپ، ەسكە الادى.
ەي، پەرزەنتىم، سەنىڭ ادامدارمەن دوستىق قاتىناسىڭ ورتاشا بولسىن. دوستارىم كوپ دەپ ءار كىمگە ءۇمىت تۇيمەسىن قاداۋعا ادەتتەنبە، ىلگەرگى مەن سوڭعىعا قارا. دوستارىڭنىڭ كوز قاراسىنان حابارسىز بولما. ەگەر سەنىڭ مىڭ دوسىڭ بولسادا، سىرتىنان قاراعاندا سونىڭ بارىنە سەنەن دوستىعى مىقتى ادام بولماسىن، دوستىقتى مولشىلقتا، سىرلاسۋعا تۇز -دامدەستىك پەن قىيىنشىلىقتا، پايدا مەن زياندا سىناپ كور.
كەدەي بولساڭ، داۋلەتتىمەن دوس بولما، ويتكەنى كەدەيمەن ەشكىمدە دوس بولعىسى كەلمەيدى، شىن مانىندە مالدى ادامدار كەدەيدى جامان كورەدى. سوندىقتاندا وزىڭە لايىقتى دوستى تابا ءبىل.
ەگەر سەن داۋلەتتى بولساڭ، كەدەيدى دوس قىلساڭ ورىندى. جالپى حالىقتىڭ دوستىعىنا كوڭىلىڭ تازا، اق بولسىن. سول سياقتى بارلىق ىستەرىڭدە دە تۋرالىقتى، ادىلدىكتى باسشىلىققا العىن، ەگەر دوسىڭنىڭ كوڭىلى ەشقانداي سەبەپسىز سەنەن قالسا، ونىڭ كوڭىلىن اۋلاۋعا ،بەتىن وزىڭە قاراتۋعا ارەكەت ەتپە. دامەلەنگىش، كەكشىل دوستان اۋلاق بول. ونىڭ دوستىعى ناعىز دوستىق ەمەس، ۋاقىتشا پايدالانۋ عانا. بىرەۋدىڭ تابىسىن كورە المايتىن باقىلدارمەن دوستاسپا، كەكشىل، قىزعانشاق،ءىشى تار،ساراڭ ادامدار دوستىققا لايىقتى دەۋگە بولمايدى. باقىلدىڭ مالى تاۋسىلعاندا، كەكشىلدىڭ كەگى كەتپەيد